Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

0

Tiêu chảy sẽ khiến bé mất năng lượng trong thời gian ngắn, cơ thể bé trở nên yếu đuối và mọi nỗ lực của bạn để bổ sung chất lỏng đã mất của bé dường như là vô ích. Tiêu chảy có thể xảy ra ở trẻ ở mọi lứa tuổi, và đi kèm với các biến chứng nguy hiểm. Do đó, nếu bạn đang chăm trẻ sơ sinh hãy trang bị đầy đủ các kiến thức như nguyên nhân, triệu chứng cũng như cách phòng ngừa để có thể sớm phát hiện và kiểm soát tình trạng của bé trở nên tốt hơn.

Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là việc đi ngoài bằng phân loãng hoặc nước xảy ra quá nhiều lần trong một ngày. Tiêu chảy cấp tính có thể do virus hoặc vi khuẩn khiến trẻ đi phân lỏng lẻo do một số vấn đề trong hệ tiêu hóa như dị ứng thực phẩm.

Mặc dù trẻ sơ sinh thường ít gặp phải nhưng với những bé được cho ăn ngoài thì cha mẹ nên hết sức cẩn trọng vì lúc này hệ tiêu hóa của bé còn quá nhạy cảm và không thể dễ dàng thích nghi với mọi thực phẩm trong thời điểm này.

back to menu ↑

Cách xác định mức độ tiêu chảy ở trẻ nhỏ

Học viện nhi khoa Hoa Kỳ đã xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh tiêu chảy theo thang điểm sau:

  • Tiêu chảy nhẹ là đi ngoài từ 2-5 lần phân nước trong một ngày
  • Tiêu chảy vừa phải là đi ngoài từ 6-9 lần phân nước trong một ngày
  • Tiêu chảy nặng là đi ngoài trên 10 lần phân nước trở lên trong một ngày

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh

Dưới đây sẽ là những lý do gây ra tình trạng tiêu chảy ở trẻ bạn nên biết:

Nhiễm trùng dạ dày hoặc ruột:

Nhiễm trùng đường tiêu hóa, gây ra chủ yếu là do virus và vi khuẩn, có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm và tiêu chảy. Những vi khuẩn này có thể xâm nhập qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc nấu chưa chín. Chúng cũng có thể xảy ra do rửa tay kém và lây lan vi trùng qua nước bọt.

  • Rotavirus , ảnh hưởng đến cả trẻ sơ sinh, gây viêm dạ dày ruột cấp tính, cuối cùng dẫn đến ho và tiêu chảy. Theo WHO, nhiễm rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh, nhưng nó có thể được ngăn ngừa thông qua tiêm chủng.
  • Adenovirus là một nhóm virus lây nhiễm các bộ phận khác nhau của cơ thể bao gồm cả lớp lót bên trong của đường tiêu hóa. Chúng có thể dễ dàng lây lan qua ho, hắt hơi và tiếp xúc với bề mặt bị ô nhiễm.
  • Vi khuẩn Salmonella ảnh hưởng đến dạ dày và ruột, gây tiêu chảy nặng . Các bệnh nhiễm trùng lây lan qua thực phẩm và nước bị ô nhiễm, hoặc bề mặt. Trẻ có xu hướng đưa đồ vật vào miệng, khiến chúng có nguy cơ nhiễm virus.
  • E.coli hoặc Escherichia coli gây đau dạ dày và tiêu chảy nghiêm trọng, và có thể làm cho phân của em bé bị nhầy và máu. Vi khuẩn lây lan qua thực phẩm bị ô nhiễm và vệ sinh kém.
  • Nhiễm ký sinh trùng, gây ra bởi ký sinh trùng siêu nhỏ, ảnh hưởng đến đường tiêu hóa gây ra tiêu chảy. Giardia lamblia là một trong những ký sinh trùng như vậy lây lan qua nước và thực phẩm bị ô nhiễm.

Không dung nạp thực phẩm hoặc dị ứng

Nếu em bé bị dị ứng với một số thực phẩm, điều đó có nghĩa là hệ thống miễn dịch của bé sẽ chúng tấn công. Trong trường hợp cơ thể bé không dung nạp thực phẩm, hệ thống tiêu hóa của bé không thể tiêu hóa thức ăn, gây khó chịu ở đường tiêu hóa.

Bệnh viêm ruột

Đó là một nhóm các bệnh về đường tiêu hóa do dị thường di truyền dẫn đến viêm ruột bên trong của đường tiêu hóa. Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn là các bệnh viêm ruột có thể ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh, gây tiêu chảy kéo dài. Viêm ruột là bệnh do di truyền và không có cách điều trị. Bạn nên cho trẻ uống thuốc mỗi ngày để làm giảm mức độ và triệu chứng của bệnh.

Nước ép trái cây

Nước ép trái cây chứa đầy chất dinh dưỡng, nhưng đôi khi chúng có thể gây ra nhiều phản ứng không tốt cho cơ thể bé nhỏ của trẻ. Việc trẻ hấp thụ kém và quá tải chất dinh dưỡng sẽ trục xuất các chất dinh dưỡng dư thừa này dưới dạng tiêu chảy nước. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo không nên cho trẻ dưới một tuổi uống nước ép trái cây. Trái cây nguyên chất tốt hơn vì chúng giàu chất xơ và có nồng độ dinh dưỡng chấp nhận được.

Kiệt sức

Trẻ sơ sinh thường rất kém trong việc thích nghi với nhiệt độ khắc nghiệt. Nếu trẻ sống ở vùng khí hậu nóng trong thời gian dài  có thể bị mất nước và đau đầu do mất nước. Trong trường hợp cực đoan, bé cũng có thể bị chuột rút ở bụng và tiêu chảy. Do đó, cha mẹ hãy cố gắng để bé sống trong môi trường mát mẻ hoặc vừa phải và cần được cung cấp đầy đủ chất lỏng.

Kháng sinh

Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh có thể là tác dụng phụ của kháng sinh khi chúng chống lại vi khuẩn. Chúng tiêu diệt vi khuẩn đường ruột tốt, và việc tiêu hóa trở nên khó khăn. Tình trạng của bé được cải thiện khi kết thúc kỳ uống kháng sinh.

Tiêu chảy ở trẻ có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần tùy thuộc vào mức độ tình trạng của mỗi bé. Do đó bạn nên biết được các triệu chứng khiến bé bị tiêu chảy để có thể phát hiện kịp thời.

back to menu ↑

Các triệu chứng thường gặp khi trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Tiêu chảy là một triệu chứng bên trong cơ thể bé nhưng bạn có thể phân biệt nó với phân bình thường thông qua các thuộc tính sau:

  • Trẻ sơ sinh hơn bình thường: Một trẻ sơ sinh bú sữa mẹ khỏe mạnh sẽ có thể đi ngoài ít nhất 6 đến 10 lần mỗi ngày. Nó thậm chí có thể ít hơn một lần một tuần hoặc thường xuyên như sau mỗi lần cho con bú. Trẻ sơ sinh bú sữa ngoài có xu hướng đi ngoài ít hơn khoảng bốn lần trong một ngày. Lịch trình của mỗi trẻ sơ sinh là khác nhau do nhiều yếu tố. Nhưng nếu có sự gia tăng đột ngột số lượng đi ngoài và phân có nước rõ ràng, thì có khả năng bé đang bị tiêu chảy.
  • Phân có mùi và chất nhầy có thể chỉ ra tiêu chảy: Nếu trẻ sơ sinh có phân giống như chất nhầy và có mùi hôi, thì nó có thể chỉ ra tiêu chảy. Phân trẻ sơ sinh có màu vàng đến nâu vàng. Màu sắc của phân của em bé có thể phụ thuộc vào thức ăn. Ngoài ra, một em bé có thể bài tiết phân màu xanh lá cây do mật gan đi vào đường tiêu hóa, và hoàn toàn bình thường.
  • Phân lỏng là biểu hiện chắc chắn của tình trạng  tiêu chảy, và có thể kèm theo các triệu chứng như chuột rút bụng, sốt,… Tùy thuộc vào từng nguyên nhân và mức độ. Nhưng nếu trẻ xuất hiện những triệu chứng này cho thấy bạn phải đưa bé đến bác sĩ.
back to menu ↑

Những trường hợp bạn nên đưa bé tới bác sĩ gấp

Khi trẻ xuất hiện những triệu chứng sau bạn nên đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất một cách nhanh chóng:

  • Phân của em bé có máu hoặc cục máu đỏ.
  • Đứa bé cáu kỉnh, ít năng lượng và lúc nào cũng buồn ngủ.
  • Trẻ sơ sinh đã không đi tiểu hơn 12 giờ, đó có thể là dấu hiệu mất nước.
  • Em bé chảy nước ít hơn bình thường do khô miệng.
  • Em bé bị tiêu chảy và nhiệt độ cơ thể trên 100,4 ° F (38 ° C).

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị nên đưa trẻ tới cơ sở y tế trong mọi trường hợp tiêu chảy ở trẻ dưới ba tháng tuổi.

back to menu ↑

Cách điều trị khi trẻ sơ sinh bị tiêu chảy

Bác sĩ sẽ bắt đầu điều trị ngay sau khi xác định bé bị tiêu chảy, tùy trường hợp cũng như mức độ nghiêm trọng mà sẽ có hướng điều trị khác nhau. Nếu trẻ bị tiêu chảy do nhiễm vi khuẩn, thì bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh cho bé.

Các loại thuốc không được kê đơn như Pepto-Bismol và Kaopectate có sẵn để điều trị tiêu chảy. Tuy nhiên, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo chống lại chúng vì chúng có chứa các hợp chất hóa học có thể gây hại cho bé. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để tránh bất kỳ biến chứng nào cho trẻ sơ sinh.

Các biến chứng có thể xảy ra nếu trẻ bị tiêu chảy không được chữa trị kịp thời

Tiêu chảy không chỉ là việc đi ngoài quá nhiều. Đôi khi, nó có thể dẫn đến các biến chứng nặng hơn như:

  • Mất nước: Bé mất nhiều nước, gây mất cân bằng nước và điện giải trong cơ thể. Tình trạng như vậy có thể khiến em bé mất tới 3% trọng lượng cơ thể. Thậm chí nghiêm trọng hơn là mất phương hướng và bất tỉnh.
  • Hăm tã: Trẻ sơ sinh bị hăm tã do thường xuyên mang chúng . Vấn đề này có thể khiến bé bị đau và khó chịu.

Việc điều trị tiêu chảy cho bé cần được chăm sóc đặc biệt hơn ở nhà để trẻ nhanh chóng bình phục.

back to menu ↑

Trẻ bị tiêu chảy cần chăm sóc thế nào?

Dưới đây là ba cách đơn giản để chăm sóc em bé khi bé bị tiêu chảy:

Bổ sung nhiều nước: Bên cạnh sữa mẹ và nước, bạn phải bổ sung lượng chất điện giải bằng dung dịch muối bù nước (ORS). Cho hai muỗng canh dung dịch ORS cho bé sau mỗi 30 phút hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Ngoài ra, trẻ sơ sinh dưới sáu tháng không nên dùng ORS trừ khi có chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, sữa mẹ luôn là một lựa chọn an toàn và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo nên cho con bú thường xuyên đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn khi bị tiêu chảy.

Bữa ăn nhỏ và thường xuyên: Tiêu chảy làm kiệt sức em bé và thức ăn rất quan trọng để cung cấp đủ lượng calo. Trẻ bú mẹ hoàn toàn chỉ dựa vào sữa mẹ để nuôi dưỡng. Vì vậy, tăng tần suất cho ăn. Đối với trẻ lớn hơn, bạn có thể chuẩn bị những bữa ăn nhỏ có thể cho ăn một lần trong ba đến bốn giờ.

Duy trì vệ sinh tã: Vệ sinh là bắt buộc và trong các đợt tiêu chảy để giữ cho khu vực tã khô và sạch. Rửa đáy của em bé bằng nước xà phòng, lau sạch bằng khăn lau tiệt trùng, sau đó đợi cho đến khi khô hoàn toàn trước khi quấn tã mới. Thoa một lớp kem bên ngoài để tạo thành rào cản như Vaseline hoặc kẽm oxit.

back to menu ↑

Trẻ bị tiêu chảy nên ăn gì?

Đối với trường hợp trẻ dưới sáu tháng tuổi, bạn có thể cho bé bú sữa mẹ hoặc sữa ngoài một cách an toàn trừ trường hợp tiêu chảy không dung nạp đường sữa. Trong những trường hợp như vậy, bác sĩ sẽ kê toa một công thức protein không dựa trên sữa hoặc thủy phân dễ tiêu hóa. Nếu em bé lớn hơn sáu tháng, bạn có thể cho bé ăn các món như:

  • Táo
  • Chuối nghiền
  • Khoai tây luộc và nghiền
  • Cháo trắng
  • Rau củ nấu chín và mềm như cà rốt và củ cải đường
  • Ngũ cốc làm từ lúa mì hoặc bột yến mạch
  • Thịt kho/ nước dùng

Ngoài ra, bạn có thể cho bé ăn trái cây khi bị tiêu chảy, nhưng nên bỏ vỏ và hạt vì chúng thường khó tiêu. Trẻ bú sữa ngoài có thể tiếp tục ăn theo cách thông thường.

Dưới đây là một số thực phẩm bạn cần tránh khi bị tiêu chảy ở trẻ sơ sinh:

  • Sữa bò và các sản phẩm từ sữa như phô mai và bơ
  • Thực phẩm có sữa và hàm lượng đường cao như bánh ngọt, bánh quy kem,…
  • Nước ép hoa quả
  • Thực phẩm chiên và dầu mỡ
  • Một số loại trái cây và rau quả tạo thành nhiều khí trong đường tiêu hóa hoặc dạ dày, chẳng hạn như đậu Hà Lan, đậu xanh, rau lá xanh, bông cải xanh, mận khô và gia vị như ớt.

Bạn nên cho trẻ ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ba hoặc bốn bữa lớn. Bé cũng phải nghỉ ngơi đầy đủ,kết hợp với hydrat hóa và thuốc chắc chắn sẽ giúp bé dễ dàng phục hồi. Tiêu chảy là một vấn đáng e ngại, tuy nhiên nó có thể dễ dàng ngăn ngừa nếu bạn phát hiện và có hướng điều trị sớm.

back to menu ↑

Cách ngăn ngừa tiêu chảy ở trẻ sơ sinh

Dưới đây là một số mẹo nhỏ bạn nên để ý biết đâu có thể ngăn ngừa tiêu chảy cho bé nhà mình.

  • Duy trì vệ sinh sạch sẽ xung quanh bé. Trẻ sơ sinh có thói quen hay đưa đồ vào miệng, do đó rất có thể ăn phải mầm bệnh gây tiêu chảy. Giữ trẻ sơ sinh xung quanh các món đồ chơi được vệ sinh sạch sẽ. Đồng thời cũng nên rửa tay cho bé thường xuyên.
  • Cho trẻ ăn các thực phẩm hợp vệ sinh. Bạn nên cho trẻ ăn rau quả và trái cây được làm sạch đúng cách. Không bao giờ cho thực phẩm đông lạnh, bao gồm cả rau đông lạnh, vì chúng có thể chứa vi khuẩn không gây hại cho người lớn, nhưng ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh. Hãy chắc chắn rằng nước bạn uống sạch hoặc thông qua thanh lọc hoặc đun sôi.
  • Các thành viên trong gia đình nên duy trì vệ sinh cá nhân lành mạnh. Rửa tay trước khi bạn xử lý bất kỳ vật dụng nào của em bé. Việc này giúp ngăn ngừa truyền vi khuẩn từ bạn sang bé.

Phân của bé sẽ nói lên tình trạng sức khỏe của bé, do đó bạn đừng vội ném chúng đi ngay lập tức. Hãy luôn chú ý tới chúng và nếu phát hiện trẻ bị tiêu chảy, hãy đưa bé đến bác sĩ nhanh nhất có thể. Việc chăm sóc và bù nước và dùng thuốc thích hợp sẽ giúp bé nhanh chóng vượt qua triệu chứng đáng sợ này.

Xem thêm những chia sẻ cách chăm sóc bé khác:

Suria Link rất cảm ơn nếu bạn có những góp ý cho bài viết

      Leave a reply

      SURIA LINK